चन्द्रमा सत्ताइस नक्षत्रहरू हुँदै घुम्छ, हरेक 13°20′ चौडा। वैदिक ज्योतिषमा नक्षत्र राशिभन्दा पुराना हुन्, र हरेकको आफ्नै अधिष्ठाता देवता र स्वभाव हुन्छ।
हरेक नक्षत्रका चार चरण हुन्छन्। जन्मबेलाको चन्द्र नक्षत्र र चरणले विंशोत्तरी दशा तय गर्छ र नामको परम्परागत पहिलो अक्षर — नामाक्षर — दिन्छ।
1 अश्विनी
अधिष्ठाता देवता अश्विनीकुमार — छिटो सहायता र उपचार।
- विस्तार
- मेष 0°00′ – मेष 13°20′
- दशा स्वामी
- केतु
- नामाक्षर
- Chu · Che · Cho · La (चू · चे · चो · ला)
2 भरणी
अधिष्ठाता देवता यम — संयम, सहनशीलता र नवीकरण।
- विस्तार
- मेष 13°20′ – मेष 26°40′
- दशा स्वामी
- शुक्र
- नामाक्षर
- Li · Lu · Le · Lo (ली · लू · ले · लो)
3 कृत्तिका
अधिष्ठाता देवता अग्नि — स्पष्टता, शुद्धि र तीक्ष्ण बुद्धि।
- विस्तार
- मेष 26°40′ – वृष 10°00′
- दशा स्वामी
- सूर्य
- नामाक्षर
- A · I · U · E (अ · इ · उ · ए)
4 रोहिणी
अधिष्ठाता देवता ब्रह्मा — वृद्धि, उर्वरता र सिर्जनात्मक सौन्दर्य।
- विस्तार
- वृष 10°00′ – वृष 23°20′
- दशा स्वामी
- चन्द्र
- नामाक्षर
- O · Va · Vi · Vu (ओ · वा · वी · वू)
5 मृगशिरा
अधिष्ठाता देवता सोम — कोमल खोज र जिज्ञासा।
- विस्तार
- वृष 23°20′ – मिथुन 6°40′
- दशा स्वामी
- मंगल
- नामाक्षर
- Ve · Vo · Ka · Ki (वे · वो · का · की)
6 आर्द्रा
अधिष्ठाता देवता रुद्र — सफा पार्ने आँधी, र भावनाको गहिराइ।
- विस्तार
- मिथुन 6°40′ – मिथुन 20°00′
- दशा स्वामी
- राहु
- नामाक्षर
- Ku · Gha · Nga · Chha (कू · घ · ङ · छ)
7 पुनर्वसु
अधिष्ठाता देवता अदिति — पुनरागमन, नवीकरण र असीम सद्भाव।
- विस्तार
- मिथुन 20°00′ – कर्कट 3°20′
- दशा स्वामी
- गुरु
- नामाक्षर
- Ke · Ko · Ha · Hi (के · को · हा · ही)
8 पुष्य
अधिष्ठाता देवता बृहस्पति — पोषण, स्नेह र धर्म।
- विस्तार
- कर्कट 3°20′ – कर्कट 16°40′
- दशा स्वामी
- शनि
- नामाक्षर
- Hu · He · Ho · Da (हू · हे · हो · डा)
9 आश्लेषा
अधिष्ठाता देवता नागदेवता — अन्तर्दृष्टि, तीव्रता र गूढ ज्ञान।
- विस्तार
- कर्कट 16°40′ – कर्कट 30°00′
- दशा स्वामी
- बुध
- नामाक्षर
- Di · Du · De · Do (डी · डू · डे · डो)
10 मघा
अधिष्ठाता देवता पितृ — वंश, सम्मान र पैतृक बल।
- विस्तार
- सिंह 0°00′ – सिंह 13°20′
- दशा स्वामी
- केतु
- नामाक्षर
- Ma · Mi · Mu · Me (मा · मी · मू · मे)
11 पूर्वाफाल्गुनी
अधिष्ठाता देवता भग — आनन्द, विश्राम र सिर्जनात्मक प्रसन्नता।
- विस्तार
- सिंह 13°20′ – सिंह 26°40′
- दशा स्वामी
- शुक्र
- नामाक्षर
- Mo · Ta · Ti · Tu (मो · टा · टी · टू)
12 उत्तराफाल्गुनी
अधिष्ठाता देवता अर्यमा — मित्रता, वचन र संरक्षण।
- विस्तार
- सिंह 26°40′ – कन्या 10°00′
- दशा स्वामी
- सूर्य
- नामाक्षर
- Te · To · Pa · Pi (टे · टो · पा · पी)
13 हस्त
अधिष्ठाता देवता सविता — हातको सीप र विचारलाई साकार रूप दिने शक्ति।
- विस्तार
- कन्या 10°00′ – कन्या 23°20′
- दशा स्वामी
- चन्द्र
- नामाक्षर
- Pu · Sha · Na · Tha (पू · ष · ण · ठ)
14 चित्रा
अधिष्ठाता देवता त्वष्टा — शिल्प, रचना र उज्ज्वल रूप।
- विस्तार
- कन्या 23°20′ – तुला 6°40′
- दशा स्वामी
- मंगल
- नामाक्षर
- Pe · Po · Ra · Ri (पे · पो · रा · री)
15 स्वाती
अधिष्ठाता देवता वायु — स्वतन्त्रता, लचकता र गति।
- विस्तार
- तुला 6°40′ – तुला 20°00′
- दशा स्वामी
- राहु
- नामाक्षर
- Ru · Re · Ro · Ta (रू · रे · रो · ता)
16 विशाखा
अधिष्ठाता देवता इन्द्र र अग्नि — एकाग्रता र दृढ उपलब्धि।
- विस्तार
- तुला 20°00′ – वृश्चिक 3°20′
- दशा स्वामी
- गुरु
- नामाक्षर
- Ti · Tu · Te · To (ती · तू · ते · तो)
17 अनुराधा
अधिष्ठाता देवता मित्र — भक्ति, मित्रता र सहयोग।
- विस्तार
- वृश्चिक 3°20′ – वृश्चिक 16°40′
- दशा स्वामी
- शनि
- नामाक्षर
- Na · Ni · Nu · Ne (ना · नी · नू · ने)
18 ज्येष्ठा
अधिष्ठाता देवता इन्द्र — जिम्मेवारी, संरक्षण र ज्येष्ठता।
- विस्तार
- वृश्चिक 16°40′ – वृश्चिक 30°00′
- दशा स्वामी
- बुध
- नामाक्षर
- No · Ya · Yi · Yu (नो · या · यी · यू)
19 मूल
अधिष्ठाता देवता निरृति — कुराको जरासम्म पुग्ने क्षमता।
- विस्तार
- धनु 0°00′ – धनु 13°20′
- दशा स्वामी
- केतु
- नामाक्षर
- Ye · Yo · Bha · Bhi (ये · यो · भा · भी)
20 पूर्वाषाढा
अधिष्ठाता देवता आपः (जल) — स्फूर्ति र अटल विश्वास।
- विस्तार
- धनु 13°20′ – धनु 26°40′
- दशा स्वामी
- शुक्र
- नामाक्षर
- Bhu · Dha · Pha · Dha (भू · धा · फा · ढा)
21 उत्तराषाढा
अधिष्ठाता देवता विश्वेदेव — धर्मद्वारा अन्तिम विजय।
- विस्तार
- धनु 26°40′ – मकर 10°00′
- दशा स्वामी
- सूर्य
- नामाक्षर
- Bhe · Bho · Ja · Ji (भे · भो · जा · जी)
22 श्रवण
अधिष्ठाता देवता विष्णु — सुन्ने, सिक्ने र जोडिने क्षमता।
- विस्तार
- मकर 10°00′ – मकर 23°20′
- दशा स्वामी
- चन्द्र
- नामाक्षर
- Khi · Khu · Khe · Kho (खी · खू · खे · खो)
23 धनिष्ठा
अधिष्ठाता देवता अष्टवसु — लय, समृद्धि र सङ्गीत।
- विस्तार
- मकर 23°20′ – कुम्भ 6°40′
- दशा स्वामी
- मंगल
- नामाक्षर
- Ga · Gi · Gu · Ge (गा · गी · गू · गे)
24 शतभिषा
अधिष्ठाता देवता वरुण — उपचार, सत्य र ब्रह्माण्डीय व्यवस्था।
- विस्तार
- कुम्भ 6°40′ – कुम्भ 20°00′
- दशा स्वामी
- राहु
- नामाक्षर
- Go · Sa · Si · Su (गो · सा · सी · सू)
25 पूर्वभाद्रपद
अधिष्ठाता देवता अज एकपाद — अग्निमय रूपान्तरण र आध्यात्मिक उत्साह।
- विस्तार
- कुम्भ 20°00′ – मीन 3°20′
- दशा स्वामी
- गुरु
- नामाक्षर
- Se · So · Da · Di (से · सो · दा · दी)
26 उत्तरभाद्रपद
अधिष्ठाता देवता अहिर्बुध्न्य — गहिराइ, शान्ति र ज्ञान।
- विस्तार
- मीन 3°20′ – मीन 16°40′
- दशा स्वामी
- शनि
- नामाक्षर
- Du · Tha · Jha · Na (दू · थ · झ · ञ)
27 रेवती
अधिष्ठाता देवता पूषा — सुरक्षित यात्रा र कोमल पोषण।
- विस्तार
- मीन 16°40′ – मीन 30°00′
- दशा स्वामी
- बुध
- नामाक्षर
- De · Do · Cha · Chi (दे · दो · चा · ची)